Αρχικά να ξεκαθαρίσω τη θέση μου. Πιστεύω ότι οι ειρηνικές διαδηλώσεις σε καιρό πολέμου είναι για γέλια. Κι επειδή, καιρό τώρα, μας πολεμούν, πρέπει να αντιδρούμε ανάλογα. Για τα δίκια μας και τα δικαιώματά μας που τα έχουνε τσαλαπατήσει. Το έλεγε και ο αείμνηστος Peter Tosh: «I don’t want no peace, I need equal rights and justice».

Δε γίνεται, κύριε μπάτσε μου, να με ποτίζεις χημικό επειδή τόλμησα να διαμαρτυρηθώ για την κατάσταση στην οποία με ανάγκασαν να ζήσω. Θα αντιδράσω. Αλλά θα τα βάλω με αυτόν που μου φταίει. Και σ’ αυτήν την περίπτωση, μου φταις κι εσύ που είσαι το τσιράκι μιας κυβέρνησης που απαρτίζεται από προδότες και σιχαμένα ερπετά. Πάνω απ’ όλα, μου φταίνε τα ίδια τα ερπετά. Όταν όμως δεν μπορώ να χτυπήσω το γάιδαρο, δε θα χτυπήσω το σαμάρι. (Προσοχή: άλλο σαμάρι κι άλλο Σαμαράς. Εδώ χτυπάτε ελεύθερα).

Τα Εξάρχεια είναι το σαμάρι της υπόθεσης. Κάθε φορά έχουμε τα ίδια. Αυτή τη φορά, έζησα όλη την παράνοια της κατάστασης.

Να πάω επιτέλους στη προχτεσινή επέτειο, που δίνει αφορμή κάθε φορά για να καούν τα Εξάρχεια. Λοιπόν, παιδάκια μου καλά, ο Γρηγορόπουλος ήταν θύμα.

Αυτό είναι όλο. Θύμα κάποιου που του έδωσαν εξουσία και νόμιζε ότι μπορεί να τη χρησιμοποιεί όπως γουστάρει. Θύμα του κόμπλεξ που κουβαλάνε σ’ αυτό το σώμα. Θύμα της πουτάνας της κοινωνίας. Όπως θέλετε πέστε το. Πάντως ήταν θύμα. Όχι ήρωας, όπως για παράδειγμα, τα θύματα του Πολυτεχνείου. Αθώο θύμα, που διασκέδαζε στα Εξάρχεια, όπως τόσα και τόσα παιδιά που μαζεύονται με τις μπίρες στα χέρια στους πεζόδρομους της περιοχής. Δε συμμετείχε σε κάποιον αγώνα, ούτε σε κάποιο κίνημα που αγωνίζεται για τα ανθρώπινα δικαιώματα σ’ αυτόν το γαμημένο τόπο. Αλλά στη θέση του θα μπορούσε να βρίσκεται ο καθένας μας. Και γι’ αυτό ο χαμός του προκάλεσε θυμό και οργή. Σε όλους μας. Και ξέσπασμα. Ανεξέλεγκτο.

Ξέσπασμα ανεξέλεγκτο είναι το κάψιμο του αυτοκινήτου που αγοράστηκε με δόσεις από κάτοικο των Εξαρχείων. Αντιθέτως, το κάψιμο μιας πόρσε στα βόρεια προάστια, που αγοράστηκε με χρήματα τύπου «μαζί τα φάγαμε» είναι απονομή δικαιοσύνης. Αυτό μπορώ να το πω και εξέγερση. Αν συμβεί ποτέ. Γιατί ποτέ κανείς δεν πήγε να εξεγερθεί στην Κηφισιά. Κάθε φορά, τέτοια εποχή, που καίγεται η Αθήνα, τα προάστια ζούνε τη χριστουγεννιάτικη χαζοχαρουμενιά τους, σε όλο της το μεγαλείο. Όπως προχτές.

Με ένα φίλο μου έχουμε μια λόξα. Εξαρχειώτες και οι δύο, είχαμε ταμπουρωθεί στα σπίτια μας όταν ξεκίνησαν τα επεισόδια το 2008. Αργότερα το ξανασκεφτήκαμε κι αποφασίσαμε να ζούμε ό,τι συμβαίνει. Αν και ξενιτεμένος (θύμα κι αυτός της ανεργίας) έτυχε να βρίσκεται στην Ελλάδα. Βγήκαμε και επιλέξαμε τα Εξάρχεια για να συναντηθούμε. Είχαν ήδη ξεκινήσει επεισόδια στο πάρκο της Ναυαρίνου κι είχαν ήδη αρχίσει να κατεβαίνουν οι «εξεγερμένοι» στην πλατεία. Τα περισσότερα μαγαζιά ήταν κλειστά. Είχαν αλυσοδέσει και τα καθίσματα που βρίσκονται έξω από τα μαγαζιά τους. Κάποιο είχε δύο τραπεζάκια έξω. Θέλαμε και έξω, τρομάρα μας. Να το ζήσουμε.

Ζήσαμε για λίγη ώρα δίπλα σ’ αυτούς που λέγονται «γνωστοί άγνωστοι». Τους βλέπαμε να πηγαινοέρχονται, κρατώντας μπίρες στα χέρια και βρίζοντας, κάνοντας μαγκιές, καγκουριές και τσαμπουκάδες. Είδαμε τις φάτσες τους. Οι περισσότεροι ήταν κάτω των 15 ετών. Στις πρώτες τους καύλες. Κι επειδή προφανώς η μαμά τους τούς απαγόρευσε τη μαλακία, βρήκαν άλλον τρόπο να εκτονωθούν. Αν αυτά τα παιδάκια έχουν σχέση με αναρχία, θα κάτσω να με χέσεις.

Οργανώθηκαν. Κατέβηκαν από τη μεριά της Στουρνάρη. Μπάτσοι δεν υπήρχαν στην περιοχή, αλλά θεώρησαν αναγκαία τα οδοφράγματα. Ναι. Ήταν αποφασισμένοι. Θα καταλάμβαναν την πλατεία. Λεηλάτησαν μαγαζιά. Καθώς οι κάδοι της περιοχής είχαν μαζευτεί για προληπτικούς λόγους, πήραν ομπρέλες, καθίσματα, ζαρντινιέρες με φυτά κι ό,τι έβρισκαν μπροστά τους κι έβαλαν φωτιές. Τα τζάμια των αυτοκινήτων δεν ξέρω γιατί τα έσπασαν.
Κατέφθασαν και οι μπάτσοι με τα δακρυγόνα τους. Τελείωσαν και για εμάς οι ηρωισμοί. Τα μαζέψαμε και μπήκαμε μέσα. Οι σερβιτόροι έτρεχαν να μαζέψουν τις καρέκλες απ΄ έξω, πριν γίνουν προσάναμμα. Στέκονταν στην πόρτα για να μη μένει ανοιχτή και μπούνε μέσα οι αναθυμιάσεις. Πέρασε κάποιος τσαμπουκαλεμένος κάγκουρας με κράνος, τους είδε στην πόρτα και αγρίεψε. Πήγε να τραβήξει ένα από τα δεμένα καθίσματα, ίσως για να τους το πετάξει στην τζαμαρία, επειδή τολμούν να έχουν μαγαζί στα Εξάρχεια, να υποθέσω. Το κάθισμα αντιστάθηκε. Ο τύπος έμεινε έξω και έβριζε για λίγη ώρα, μέχρι που πήγε να κάνει αλλού τον τσαμπουκά του.

Σε κάποιο διάλειμμα του μακελειού, βρήκαμε ευκαιρία να φύγουμε. Κλαίγοντας. Από τα δακρυγόνα, αλλά κι από την οργή μας. Ποια μνήμη τίμησαν μ’ αυτόν τον τρόπο, αυτά τα παιδιά; Ποιαν εξουσία πολέμησαν; Για ποια ιδανικά αγωνίστηκαν; Δεν ήταν εξέγερση αυτό που είδαμε. Ήταν επίθεση ανεγκέφαλων στο χωριό μας.

Έτσι τα αποκαλώ τα Εξάρχεια εδώ και τέσσερα χρόνια. Από τότε που εγκατέλειψα τον τόπο μου για να ζήσω στον τόπο με τα ανοιχτά μυαλά, τον ανοιχτό σε ιδέες. Τον τόπο – ιδέα. Είμαι Εξαρχειώτισσα από επιλογή και είχα πολλούς λόγους που με οδήγησαν εδώ. Με ικανοποιεί το ότι στο χωριό μου ισχύει το άσυλο κι ότι δέχεται το διαφορετικό, τα κινήματα, τους αναρχικούς, τους ομοφυλόφιλους, τους μετανάστες, χωρίς προκαταλήψεις.

Εξοργίζομαι αφάνταστα όταν βλέπω κάποιους να έρχονται στο χωριό μου από τα προάστια που μένουν και να το λεηλατούν. Στα Εξάρχεια δε μένουν πλούσιοι.

Ποιος πλούσιος θα κάτσει σε διαμέρισμα σαράντα ετών και πάνω, που τα μισά του δωμάτια δεν έχουν φυσικό φωτισμό;

Είναι ολοφάνερο ότι τα παιδάκια αυτά δεν έχουν κανένα πρόβλημα με το κεφάλαιο. Είναι ολοφάνερο ότι και το κεφάλαιο δεν έχει κανένα πρόβλημα με τα παιδάκια αυτά. Είναι παιδιά του και τα στηρίζει.

Νάντια Κατσαρού